Opzet van deze SIG: Projectplan Pijn bij kwetsbare ouderen

Aanleiding

Naar aanleiding van de “Multidisciplinaire Richtlijn Pijn, Herkenning en behandeling van pijn bij kwetsbare ouderen” is besloten om een SIG op te richten binnen de V&VN Pijnverpleegkundigen.
Deze multidisciplinaire richtlijn geeft aan dat er geen optimale situatie bestaat om de pijn bij kwetsbare ouderen te bestrijden. De richtlijn is het inhoudelijke richtsnoer voor deze SIG en dient als inhoudelijke leidraad.

De knelpunten kunnen we als volgt uit de richtlijn destilleren:

1. Door de vergrijzing van de bevolking in Nederland zullen er meer ouderen komen.
2. Veroudering neemt een vergrootte kans op multi pathologie met zich mee.
3. Met de vergrootte kans op multi pathologie neemt de kans op pijn toe.
4. De centrale doelstelling van de richtlijn is het verbeteren van de herkenning van chronische pijnklachten bij kwetsbare ouderen en de behandeling en begeleiding daarvan.
Deze kwetsbare ouderen kunnen zowel thuis als in een verzorgings-, verpleeg- of ziekenhuis verblijven.
5. Wat zijn de knelpunten in de organisatie waardoor een situatie van onderschatting en
onderbehandeling van pijn is ontstaan?
6. Hoe moeten de verantwoordelijkheden rond signalering, diagnostiek en behandeling van pijn geregeld zijn in de thuissituatie/ verzorgingshuis/ verpleeghuis/ ziekenhuis om een optimale behandeling van de patiënt te waarborgen?
7. Wie moet de pijn onderkennen en op grond van welke criteria wordt dit bepaald?
8. Welke scholing over pijnherkenning, pijnbeoordeling en pijnbehandeling is voor artsen, verpleegkundigen en verzorgenden gewenst?
9. Hoe kan een ‘juiste’ attitude van artsen, verpleegkundigen en verzorgenden jegens pijnmanagement worden bevorderd?
10. Hoe kan ageisme worden doorbroken/voorkomen?
11. Welke vormen van multidisciplinaire samenwerking zijn nodig voor pijnmanagement? Onder pijnmanagement verstaan we het geheel van signalering, diagnostiek, behandeling en evaluatie van pijn.

Gevolgen van de knelpunten zijn:

1. Lacunes in kennis en deskundigheid.
2. Ontbreken van behandeling tegen pijn.
3. Goede toegankelijke richtlijnen zijn niet altijd aanwezig, noch in de thuiszorg, noch in meer institutionele settings. Als ze er wel zijn, worden ze lang niet altijd toegepast.
4. Een zorg(leef)plan voor de individuele patiënt ontbreekt soms bij kwetsbare ouderen.
5. Opvattingen van (kwetsbare) ouderen, veel ouderen hebben de neiging om weinig te klagen en beschouwen ervaren ongemak als normaal onderdeel van het ouder worden.
6. Patiënten op psychogeriatrische afdelingen van verpleeghuizen lijken minder pijn te hebben dan patiënten op somatische afdelingen. Dit is een observatie, die in veel andere onderzoeken wordt bevestigd, maar waarschijnlijk het gevolg is van slechte herkenning.
7. Consultatie en multidisciplinaire samenwerking. Mogelijkheden tot consultatie van een pijnconsulent of ‘aandachtsvelder’ voor pijn worden onvoldoende benut. De toegankelijkheid van experts is beperkt.
8. Palliatieve en terminale zorg. Herkenning en behandeling van pijn tijdens de palliatieve en terminale fase, met name bij een niet-maligne ziekte, blijkt laat op gang te komen.
9. Er bestaat zowel in de thuissituatie, als ook in verzorgings- en verpleeghuizen onduidelijkheid over wie in eerste instantie verantwoordelijk is voor het signaleren van pijn en wie eindverantwoordelijk is voor het afhandelen van dat signaal. Ook is er soms onduidelijkheid over welke discipline beslissingen neemt over het pijnmanagement van een individuele patiënt.

De visie van deze SIG

V&VN Pijnverpleegkundigen wil door middel van zijn activiteiten bijdragen aan optimale pijnbestrijding binnen de patiëntenzorg. Essentieel is de ontwikkeling en verankering van de verpleegkundige als kerndiscipline binnen de gezondheidszorg. V&VN Pijnverpleegkundigen ziet het als haar taak om vanuit haar positie binnen het krachtenveld de pijnbestrijding verder te ontwikkelen en de verpleegkundige te ondersteunen om aan te sluiten bij de zorgvraag van de patiënt binnen de vele elkaar opvolgende ontwikkelingen in de zorg.
Pijn is een complex probleem en wordt beïnvloed door verschillende factoren. Behandeling vraagt multidisciplinaire aanpak. Dit vereist een holistisch mensbeeld en een benadering vanuit het bio-psychosociale model. Het geven van advies, het verzorgen van onderwijs c.q. deskundigheidsbevordering is hierbij onmisbaar.

Binnen V&VN Pijnverpleegkundigen is deze SIG het adviesorgaan voor alle professionele zorgverleners die betrokken zijn bij kwetsbare ouderen met pijn.

Doelgroep
Ø Verpleegkundigen
Ø Verzorgenden
Ø Verpleegkundig specialisten
Ø Artsen
Ø Patiënten organisaties
Ø Paramedici